HITTESTAKING

Op 15 juli 2026 stuurden wij een brief naar de regering met onze eisen. Vanwege de dreiging van nog een hittegolf vroegen wij de regering binnen 14 dagen te reageren. Dit heeft de regering niet gedaan. Daarom stuurden wij op 3 augustus een laatste ultimatum met een oproep om voor 17 augustus te reageren en met maatregelen te komen tegen de hitte. Doet zij dat niet dan leggen wij het werk neer op de eerste werkdag dat het door heel het land code geel is voor hitte.

Code geel wordt afgegeven als er een dag is met een maximumtemperatuur van 35°C of wanneer het Nationaal hitteplan actief is. Het KNMI en het RIVM bepalen wanneer dit gebeurt. Code geel is vooral gevaarlijk voor kwetsbare groepen en mensen met zwaar lichamelijk werk.

Code geel houdt geen rekening met hittekracht, dus de hittekracht kan al hoog zijn vóór de code geel. Omdat hittekracht per uur verschilt, nemen wij dit niet als uitgangspunt voor de staking. Het weegt wel degelijk mee in de gezondheidsrisico's. 

Hitte is niet alleen ongemakkelijk, het is gevaarlijk: lichamelijk én mentaal. Tijdens hittegolven overlijden er aantoonbaar meer mensen dan normaal en worden er meer mensen ziek. Vooral kinderen, ouderen, mensen met een kwetsbare gezondheid en mensen die medicatie gebruiken zijn extra kwetsbaar voor hitte. Maar zelfs als je kerngezond bent, kun je door hitte gezondheidsklachten krijgen.

Wereldwijd steeg het aantal hittedoden van 335.000 per jaar in de jaren negentig naar 546.000 per jaar in het afgelopen decennium: een stijging van meer dan 60%. Europa warmt sneller op dan elk ander werelddeel en we zijn daar nauwelijks op voorbereid, ook in Nederland niet.

Wat begint als een onschuldig gevoel van verhitting, kan uitlopen op een hitteberoerte: je hartslag schiet omhoog, je wordt misselijk, je zweet niet meer, en voor je het weet verlies je het bewustzijn. Soms is het dan al te laat.

Feiten over de hittegolf van juni 2026:

• Het KNMI gaf op vrijdag 26 juni voor het eerst in de Nederlandse geschiedenis code rood af voor extreme hitte. Dit is het zwaarste weeralarm van het KNMI en betekent dat hitte de samenleving ernstig ontwricht en directe gezondheidsrisico's oplevert.

• De hitte van 24-27 juni komt eens in de 20 jaar voor.

• De gemiddelde maximale hittekracht was gedurende 24-26 juni 9 en op sommige plaatsen zelfs 10, het maximale. De kans hierop zou ééns in de 150 jaar moeten zijn. De verwachting is echter dat wij een dergelijke situatie in de toekomst vaker zullen meemaken.

Hitte raakt iedereen, maar sommige mensen nog veel meer dan anderen. Woon je in een goed geïsoleerd huis met een tuin vol bomen? Dan kom je deze zomer waarschijnlijk goed door. Woon je op de vierde verdieping van een versteende wijk zonder groen? Dan is diezelfde hittegolf een heel ander verhaal.

Vier redenen dat mensen meer last hebben van hitte:

• Je lichaam. Baby's, kinderen, ouderen, zwangeren en mensen met een chronische aandoening of medicatie lopen meer gevaar, want hun lichaam kan hitte simpelweg minder goed reguleren.

• Je omgeving. Woon je in een huurwoning, in de stad, of doe je fysiek zwaar werk vooral buiten, in de bouw of landbouw? Dan word je meer aan hitte blootgesteld dan de gemiddelde Nederlander.

• Je mogelijkheden om jezelf te beschermen. Verkoeling door middel van airco of ventilator kost geld. Dak- of thuisloos zijn betekent geen deur om achter te schuilen. En wie afhankelijk is van zorg (een kind, een oudere of iemand met een beperking) kan zich niet altijd in veiligheid brengen.

• Je postcode. Binnen één stad kan het temperatuurverschil oplopen tot bijna twintig graden. Juist in armere wijken, met weinig groen en slecht geïsoleerde huizen, wordt het het heetst.

Klimaatontwrichting zet de leefbaarheid van onze planeet op het spel. Klimaatrampen raken miljoenen mensen. Hoe heter het wordt, hoe vaker deze rampen zullen plaatsvinden, hoe heviger ze zullen zijn en hoe meer slachtoffers er zullen vallen. Mensen in het mondiale Zuiden worden al jaren getroffen, maar ook Europa ontkomt er niet aan. Bosbranden, overstromingen en de extreme hitte van deze zomer laten zien dat klimaatontwrichting iedereen raakt. Door klimaatontwrichting zal hitte vaker voorkomen, langer duren en extremer worden.

Ook in Caribisch Nederland is hitte een probleem. Op Bonaire, Sint-Eustatius en Saba lopen de temperaturen structureel hoger op dan in Europees Nederland. Tegelijk leven hier relatief veel mensen in armoede. Die twee dingen samen (meer hitte en minder middelen om je ertegen te beschermen) maken dat hitte extra hard aankomt.

Klimaatontwrichting heeft bovendien gevolgen voor de gezondheid van mensen. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) noemt haar dan ook de grootste bedreiging voor de volksgezondheid. In Nederland is in 2026 een rapport uitgekomen van de Gezondheidsraad en de Wetenschappelijke Klimaatraad (WKR) over de gevolgen van klimaatontwrichting voor de volksgezondheid. 

Voorbeelden van de gevolgen van een klimaatontwrichting op de gezondheid:

• Door uv-straling krijgen mensen vaker huidkanker of staar.

• Door luchtvervuiling ontwikkelen mensen vaker, langer en heftiger hart- en luchtwegklachten, zowel direct (bijvoorbeeld acute astma- of COPD-aanval) als op latere leeftijd. Door de luchtvervuiling leven Nederlanders gemiddeld 13 maanden korter.

• Door pollen krijgen mensen vaker, langer en heftiger last van allergieën en hooikoorts. 

• Door een warmer en natter klimaat krijgt Nederland te maken met andere infectieziekten zoals het westnijlkoorts, dengue (knokkelkoorts), chikungunya en zikakoorts is er een groter risico op ziekte-uitbraken zoals legionella en de ziekte van Lyme.

• Door hitte ontregelen psychisch kwetsbaren en zijn er meer spoedopnames. Je ziet bij de bevolking een toename van suïcide, psychische klachten en agressie, en de cognitie neemt af.

Je hebt het recht om te staken om onze eisen kracht bij te zetten. Wel zijn er regels over. Het is belangrijk je hier bewust van te zijn als je overweegt te staken.

Om legaal te staken moet er eerst sprake zijn van een stakingsoproep. Ga dus niet op eigen houtje staken, maar schrijf je in en wacht tot er een oproep komt.

Omdat deze staking niet wordt georganiseerd door de vakbond, maar door een zelfstandig maatschappelijk initiatief, kan je geen gebruik maken van een stakingsvergoeding. Werkgevers mogen je loon inhouden voor de uren die je gestaakt hebt. Aan een rechtmatige staking mogen ze geen andere consequenties verbinden.

We raden je aan om bij een baan waar staken veiligheidsrisico's op kan leveren niet je werk neer te leggen zonder overleg met een leidinggevende. Hulpverleners die werken bij hitte roepen we expliciet op om niet te staken. Als je hulp wil bij een inschatting maken, neem dan contact met ons op via stakingsrecht@hittestaking.nl.

We zijn een maatschappelijk initiatief en bieden geen juridische ondersteuning. Wees je bewust van de juridische risico's die je als staker kan lopen. Sommige werkgevers proberen alsnog mensen te straffen, ook al is hun staking juridisch beschermd. Heb je vragen, neem contact op met stakingsrecht@hittestaking.nl.

Wij zijn een maatschappelijk initiatief dat los staat van een vakbond. Wel moedigen we iedereen aan om lid te worden van een vakbond. Voor meer informatie over staken kan je kijken op de website van de FNV. Bekijk je rechten bij hitte op de ‘WerkKlimaatApp’ van de FNV.​​​​​​​